طرح درس ورزش

درس: ورزش و تربیت بدنی           

پایه: چهارم ابتدایی          تعداد دانش آموزان: 24 نفر     

آموزشگاه: دانش              مدت اجرا:  65 دقیقه              

 هدف کلی درس:      

    *تمرین تقویت، نظم و انضباط و همکاری اجتماعی

  اهداف رفتاری:  دانش آموزان در پایان درس قادر خواهند بود؛

                       *روی توپ تسلط داشته باشند.

                       *با مقررات و قوانین آشنا شوند و آنرا اجرا کنند.

                       *دریبل زدن را به چند شکل متفاوت یاد بگیرند.

                       *توپ را به خوبی پاس دهند.

 

·       وسایل و ابزار لازم:

                       *تشک ورزشی

                       *طناب یا چوب (2 عدد) به طول 3 متر

                       *توپ هندبال 12 عدد

                       *کاور برای مشخص شدن گروهها در 2 رنگ

                       *لیست کلاسی برای خواندن اسامی دانش آموزان و گروه بندی

                       *سوت ورزشی

 

مرحله	فعالیت ها	وسایل موردنیاز	زمان
آمادگی: ( این مرحله قبل از مرحله اصلی انجام می شود و شامل موارد ذکر شده است.) ادامه مرحله آمادگی:	تعویض لباس ← همه دانش آموزان باید لباس و کفش ورزشی بپوشند. (بررسی می کنم.) حضور و غیاب ← اسامی دانش آموزان را به ترتیب از روی لیست کلاسی می خوانم. صف بندی ← دانش آموزان به ترتیب اسام خود پشت سر هم می ایستند. (ستونی) گروه بندی ← دانش آموزان به 2 گروه مساوی تقسیم می کنم. آموزش علائم ← دانش آموزان با صدای سوت، دست زدن و ... شروع به حرکت می کنند یا می ایستند.	لیست اسامی دانش آموزان سوت	10 دقیقه (15%)
	آمادگی عمومی (گرم کردن) ← دانش آموزان با فاصله 2 متر از یکدیگر در محوطه (محل خط کشی شده در زمین) می ایستند و با صدای سوت شروع به حرکت می کنند، با شنیدن مجدد صدای سوت متوقف شده و در جهت مخالف می دوند، این حرکت 2 بار تکرار می شود آمادگی اختصاصی (حرکتهای شیرینکاری) ← در این حرکات از تشک ورزشی برای جلوگیری از صدمات احتمالی استفاده می شود. ·        2 گروه رو به روی هم قرار بگیرید. ·        بدنتان را به طرف و به هر اندازه که توانایی دارید بکشید. (3 بار راست و 3 بار چپ) ·        هر دانش آموزان یکبار روی تشک ورزشی دراز کشیده و غلت بزند. ·        روی 2 دست خود حرکت کنید در حالی که همبازی شما پاهایتان را گرفته. (ابتدا گروه اول) ·        روی تشک پل بزنید. (یک نمونه خودم انجام می دهم)	محوطه خط کشی شده تشک ورزشی	15 دقیقه (25%)
اصلی: (در این مرحله هدف، آموزش ورزش جدید یا تمرین آموخته های پیشین است.) ادامه مرحله اصلی:	انجام حرکتهای هماهنگ ← الف) چوب یا طناب را روی پایه های آجری یا هر وسیله ای که بتوان چوب یا طناب را روی آن گذاشت و از زمین فاصله داد، میگذاریم. ب) چون کلاس به 2 گروه تقسیم شده است، دانش آموزان یک به یک و به طور همزمان به صورت جفت پا از روی طناب یا چوب می پرند. (با توجه به شکل) ج) قوانین ← 1- دانش آموزان با صدای سوت شروع به حرکت می کنند.          2- پای هر دانش آموزان چوب را بیاندازد یا با طناب برخورد کند، خطا محسوب می شود و یک امتیاز از گروه وی کسر می شود. شکل ← گروه اول؛ ↓ * * * * * * * * * * *             * * * * * * * * * * *     گروه دوم؛ ↑	چوب یا طناب و پایه های آجری سوت، اسامی دانش آموزان با اسم گروهها	10 دقیقه (15%)
	انجام بازیهای فنی ورزشی ← (در ابتدای هر نمونه یکبار خودم انجام میدهم.) الف) پاس دادن توپ با دو دست: دارای 3 مرحله به شرح زیر است؛     1- دانش آموزان طبق گروههای اول و دوم روبروی هم قرار می دهم، (با فاصله 2 متر از هم) به طوری که هر دو نفر مقابل هم یک توپ داشته باشند. این دو نفر توپ را با دو دست بین هم رد و بدل می کنند. ( 10 بار)             2- دانش آموزان توپ را با دو دست می گیرند واز طرف راست و بعد از طرف چپ به یکدیگر پاس می دهند. (هر طرف 5 بار)                3- دانش آموزان توپ را با دست می گیرند، در حالی که بالا می پرند آنرا به یکدیگر رد و بدل می کنند. (5 بار) ب) پاس دادن توپ با یک دست: مراحل زیر را شامل می شود؛            2- دانش آموزان توپ را با دو دست بالای سر می گیرند و ان را با دست راست و بعد با دست چپ به یکدیگر پاس میدهند. (5 بار)              3- توپ 5 بار را از زیر دست و با یک دست پاس می دهند. ج) پاس دادن توپ با چند بار روی زمین زدن:              1- دانش آموزان توپ را به زمین بزنند به طوری که پس از چند بار تماس با زمین به همبازی مقابلش برسد. (10 بار)        2- توپ را 2 بار به زمین بزنید و پس از گرفتن آن، به سرعت با زدن به زمین به همبازیتان پاس دهید. (5 بار) د) دریبل زدن با توپ: با توجه به مراحل زیر انجام می پذیرد؛    1- دانش آموزان توپ را از فاصله 4 متری به طرف همبازی خود دریبل کنند و توپ را از او رد کند.             2- دانش آموزان سعی کنند توپ را از طرف راست همبازی خود دریبل کنند، بار دیگر همین عمل را از سمت چپ او انجام دهید.        3- دانش آموزان توپ را به طرف همبازی خود دریبل کنند و آن را از روی سر او رد کنند. (3 بار) نکته 1: می توان حرکات دیگری برای پاس دادن توپ، رد کردن آن و ... انجام داد. نکته 2: در ابتدا و شروع هر حرکت یکبار معلم آنرا انجام می دهد تا دانشآموزان از طریق دیدن و تقلید آن حرکت را یاد بگیرند.	توپ 12 عدد توپ 12 عدد	20 دقیقه (30%)
بازگشت به حالت اولیه: (هدف از این مرحله نیز از نامش پیداست.) Recovery	دویدن بعد ارز فعالیت های ورزشی ← مانند مرحله آمادگی عمومی، دانش آموزان با فاصله 2 متر از یکدیگر دور محوطه قرار می گیرند و با شنیدن صدای سوت به صورت آرام شروع به دویدن می کنند. (3 دور) دانش آموزان در مرحله دوم با همان فاصله 2 متر راه می روند و با صدای سوت می نشینند و بعد از شنیدن مجدد صدای سوت بلند می شوند و حرکت را ادامه می دهند، این کار تا 3 دقیقه ادامه پیدا می کند. جمع آوری وسایل ← دانش آموزان وسایل را جمع آوری می کنند و در جای خود قرار می دهند. تعویض لباس ← پس از جمع آوری وسایل دانش آموزان لباس های خود را تعویض می کنند و بعد از آن دست و صورت خود را می شویند.	سوت رختکن، دستشویی	10 دقیقه (15%)
*جمع مدت اجرای این طرح درس			65 دقیقه

نکات:

1)     این بازی – ورزش هم در فضای بسته مثل سالن و هم در فضاهای باز مانند حیاط مدرسه قابل اجراست.

2)     در قسمت حرکتهای هماهنگ اگر چوب یا طناب نبود، می توانیم خطوط را با گچ بکشیم.

3)     این طرح درس با توجه به ویژگی های رشدی کودکان 8 تا 10 ساله (سالهای آخر دبستان) و کمک گرفتن از کتاب "روش تدریس تربیت بدنی در مدارس" نوشته شده است.

طرح درس ریاضی پنجم

نام درس: ریاضی                 پایه: پنجم دبستان                  مبحث: مساحت دایر

  تعداد دانش آموزان: 33 نفر               مدت اجرا: 45 دقیقه

 

• هدف کلی:        دانش آموزان در این درس با مساحت دایره آشنا می شوند.

 

• اهداف جزیی؛ دانش آموزان در این درس:

                                  با نحوه بدست آوردن مساحت دایره آشنا می شوند. (شناختی)

                                  به نحوه بدست آوردن مساحت دایره علاقه مند می شوند. (عاطفی)

                                  با رابطه و فرمول مساحت دایره آشنا می شوند. (شناختی)

 

• اهداف رفتاری؛ دانش آموزان در پایان درس:

                                  فرمول مساحت دایره را اثبات می کنند.

                                  با استفاده از فرمول مساحت دایره، مساحت دوایر را محاسبه می کنند.

                                  مراحل بدست آوردن فرمول مساحت دایره را شرح می دهند.

 

• رفتار ورودی؛ دانش آموزان قبل از تدریس:

                                  با محیط دایره و فرمول آن آشنا باشند.

                                  مساحت مستطیل را بدانند.

                                  با شعاع و قطر آشنا باشند و بتوانند آن ها را روی دایره مشخص کنند.

 

• آزمون رفتار ورودی؛ (ارزشیابی تشخیصی):

                                  مساحت مستطیل چگونه بدست می آید؟

                                  فرمول محیط دایره چیست؟

                                  محیط دایره با قطر 6 را حساب کنید؟

 

 

• مهارتهای قبل از تدریس:

                                  شروع کلاس با خواندن سوره "والعصر"

                                  سلام و احوالپرسی

                                  آزمون رفتار ورودی (ارزشیابی تشخیصی)

                                  مشخص کردن موضوع درسی و نوشتن آن روی تخته کلاس

                                  ایجاد انگیزه؛ مقوایی که روی آن دایره ای رنگ شده به دو رنگ وجود دارد را روی تخته کلاس

                                  می چسبانم.

 

• مهارتهای ضمن تدریس؛ (ارائه درس جدید):

 

از دانش آموزان می خواهیم به دایره ای که به تابلو چسباندیم توجه کنند، سپس توجه آنان را به دو رنگ بودن دایره ها و برش های آن معطوف می کنیم. در مرحله بعد دایره ای را که به 4 قسمت تقسیم شده است به صورت و به شکل روبروست به روی تابلوی کلاس می چسبانیم و از دانش آموزان

            سوال می کنیم که شبیه به چه شکل هندسی است؟ (تقریبا)

دایره های دیگر را نیز به همین ترتیب روی تخته می چسبانیم و سوال بالا را تکرار می کنیم، که در پاسخ به متوازی الاضلاع و مستطیل اشاره می کنند. از یکی از دانش آموزان می خواهیم که مساحت مستطیل را در تابلو بنویسد.

 

 

 

در ادامه (با اشاره به شکل) به این موضوع اشاره می کنیم که عرض مستطیل با شعاع دایره و طول مستطیل با نصف محیط دایره برابر است،

سپس به ترتیب زیر مراحل بدست آوردن مساحت دایره را شرح می دهیم.

 

مساحت مستطیل= عرض*طول

مساحت دایره      = (شعاع)*(نصف محیط دایره)

                        = (شعاع)*(2/1*قطر*14/3)

                        = (شعاع)*(شعاع*14/3)

 

در این جا از بچه ها می پرسم محیط دایره از چه فرمولی محاسبه می شه؛ پس از نوشتن آن روی تابلو می پرسم یک دوم قطر یعنی چقدر؟ دانش آموزان پاسخ می دهند شعاع و مرحل بالا را به ترتیب روی تخته می نویسیم. در پایان هم رابطه مساحت دایره را می نویسیم و دور آن خط می کشیم.

14/3*شعاع*شعاع=مساحت دایره

 

• مهارتهای پایان تدریس:

در ادامه و پس از اثبات فرمول محاسبه مساحت دایره، دایره ای به شعاع 5 سانتی متر رسم میکنیم و مساحت آن را بدست می آوریم، تا دانش آموزان با نحوه استفاده از مساحت دایره آشنا شوند.

 

14/3*شعاع*شعاع=مساحت دایره

14/3* 5 * 5 =مساحت دایره  

 

 

 

ارزشیابی پایانی:

در اینجا فرصت سوال کردن را به دانش آموزان می دهیم،هر سوالی دارید، بپرسید؟

طرح درس ریاضی پایه چهارم

اهداف کلی:

1- آشنایی با چگونگی رسم نیمساز

2- چگونه نیمساز زاویه را رسم کنیم؟

اهداف‌جزئی	اهداف رفتاری	حیطه ها
آشنایی‌با‌کاربردهای نیمساز زاویه	دانش آموزان بتواند سه مورد از زوایه و معرفی نیمساز زاویه رادر کلاس بیان کند.	شناختی ( دانش)
آشنایی با پرگار	دانش آموز بتواند در مورد پرگار و موارد استفاده از آن توضیح مختصری بدهد.	شناختی ( درک وفهم)
آشنایی با وسایل کمک‌آموزشی‌ریاضی	دانش آموزان نسبت به مطالعه پیرامون ساخت پرگار و رسم زاویه علاقه نشان دهد.( ساخت پرگار بوسیله‌ی نخ وگچ)	عاطفی
آشنایی با برخی وسایل کمک آموزشی ریاضی	دانش آموزان بتواند در مورد نقش وسایل کمک آموزشی ریاضی در یادگیری وسایلی بسازد یا مقاله‌ای بنویسد.	ترکیب
آشنایی با چگونگی کار با پرگار	دانش آموز بتواند با کمک معلم از پرگار استفاده کند.	روانی حرکتی

رسانه ها ومواد آموزشی:

 الف- رسانه هایی که در کلاس وجود دارد. تابلو، گچ

ب- رسانه هایی که معلم باید با خود به کلاس ببرد پرگار، خط کش، نخ، قیچی، چند برگ کاغذ

ج- رسانه هایی که دانش آموز باید با خود به کلاس بیاورد. کتاب و لوازم التحریر، پرگار، خط کش.

خلاصه محتوای درس:

دانش‌آموزان با وسایل کمک آموزشی ریاضی برای رسم نیمساز آشنا می شوند و‌از کاربردهای گوناگون پرگار‌در‌درس ریاضی را‌می‌آموزند.

 

 

فعالیت معلم	فعالیت فراگیران	زمان
وارد کلاس می شویم با بچه ها سلام واحوالپرسی می کنیم واگر دانش آموزی روز قبل غایب بوده علت غیبت او را جویا می شویم و به وضعیت جسمی وروحی روانی دانش‌آموزان توجه می کنیم نام خداوند را روی تابلو می نویسیم تاریخ را در سمت چپ تابلو می نویسیم.	بچه ها بلند می شوند صلوات می فرستند جواب سلام معلم را می دهند.	2 دقیقه
گروه بندی تعدادی کارت تهیه می کنیم روی چهار عدد آنها کلمه‌ی پرگار و روی سه عدد کلمه‌ی خط کش را می نویسیم دانش اموزان را به دو گروه تقسیم می کنیم.	دانش آموزان کارتهای را برداشته هر کدام در گروه خودشان قرار می گیرند.	2دقیقه
ارزشیابی تشخیصی گروه یک: در مورد پرگار چه می دانید؟ گروه دو: به نظر شما از خط کش چه استفاده هایی می شود؟	دانش آموزان به سؤالات پاسخ می دهند.	3دقیقه
جلب توجه و ایجاد انگیزه: وسایلی را که تهیه کرده‌ایم روی میز کلاس می گذاریم.	دانش آموزان به وسایل توجه می کنند.	1 دقیقه
مطلع نمودن دانش آموزان از اهداف آموزشی: در س امروز در مورد رسم نیمساز زاویه‌ بوسیله پرگار و خط کش است که در تمام کتابها ریاضی از آن ها استفاده می شود. در این جلسه ما می خواهیم بیشتر با آن وسایل که نام آن پرگار وخط کش است آشنا شویم. ( همچنین نخ وگچ)	دانش آموزان به دقت به صحبت‌های معلم گوش می دهند.	2 دقیقه

 

 

 

 

 

 

 

 

فعالیت معلم

فعالیت فراگیران

زمان

طراحی اجرا:

از دانش اموزان می خواهیم که هر کدام با دقت یک زاویه‌روی برگه‌ای که در اختیارشان قرار داده ایم بکشند و نیم ساز آن را بوسیله‌ی تا کردن کاغذ  نشان دهند. مرتب بین بچه ها حرکت می کنیم که همه با دقت مشغول کار کردن باشند بعد که وقت تمام شد خوب بچه ها حالا برگه را کنار بگذارید روی تابلو کلاس یک زاویه رسم می کنیم و آن را ( د م ر) نامگذاری می کنیم به وسیله پرگار و به مرکز(م) قسمتی از یک دایره را رسم می کنیم تا در ضلع زوایه را در دو نقطه (ل) و (ه) قطع کند. حالا بدون تغییر دهانه‌ی پرگار، نقطه‌ی(ل) را مرکز قرار داده و قسمتی از دایره را که داخل زوایه قرار می گیرد رسم می کنیم همین کار را برای نقطه‌ی (ه) تکرار می کنیم نقطه‌ی تقاطع ای دو قسمت از دایره ها را (ن) می نامیم بعد بوسیله خط کش نیم خط(م ن) را رسم می کنیم بعد به کمک تا کردن کاغذ دو زاویه (ر م ن)وزاویه (دم ن ) را با هم مقایسه می کنیم.  ملاحظه می کنید که این دو زاویه با هم مساوی هستند پس نیم خط (م ن) نیمساز زاویه است. بعد سؤالاتی در اختیار دانش آموزان قرار می دهیم و از آنها می خواهیم که هر کس خودش به تنهایی و با دقت به سؤالها پاسخ دهد. مواظب هستیم که هر کس به تنهایی پاسخ سؤال را بنویسد.        (سؤالات در برگه جداگانه طراحی شده ‌و ‌پیوست ‌می‌باشد). 

دانش آموزان با دقت نیمساز را تا می‌زنند و برگه را کنار می گذارند.   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دانش آموزان به سؤالات پاسخ می‌دهند.

30 دقیقه

بعد از 5 دقیقه وقت تمام شد برگه هایتان را بر گردانید. شروع می کنیم به هر گروه یک برگه از همان سؤالات قبلی می دهیم و از آنها می خواهیم که در گروه با هم مشورت کرده و به سؤالات پاسخ دهند. وقت که تمام شد خوب بچه ها حالا برگه های خودتان را جلوتان بگذارید من پاسخ های صحیح را  می خوانم هر سؤال 4 نمره دارد هر کس برگه خودش را تصحیح کرده نمره آن را بالای برگه بنویسد.

دانش آموزان برگه هایشان را بر می‌گردانند. دانش آموزان پیرامون پاسخ سؤالات با یکدیگر مشورت می‌کنند دانش آموزان برگه های خود را تصحیح کرده نمره گذاری می‌کنند.

2دقیقه

خوب بچه ها حالا برگه گروه را بردارید وآن را تصحیح کنید. مرتباً بین گروه ها حرکت می کنیم.                            این جدول را روی تابلو می کشیم.

نام گروه	بالاترین‌نمره‌گروه	پایین ترین نمره گروه	معدل	نمره گروه

جدول را کامل می کنیم.

گروه برگه را تصحیح کرده ونمره گذاری می کند.

 

 

هر گروه نمره‌ را می خواند وبه معلم کمک می کند تا جدول کامل شود.

3دقیقه

 

 

فعالیت معلم	فعالیت فراگیران	زمان
به تفسیر جدول می پردازیم یعنی اگر نمره معدل گروه از نمره گروه بیشتر بود نتیجه می گیریم که بچه ها درکار گروهی موفق نبوده اند و بیشتر باید دقت کنند اگر نمره گروه از معدل بیشتر است آن گروه را تشویق می کنیم که آفرین شما در کار گروهی موفق بوده اید و توانسته‌اید با همکاری هم پاسخ های صحیح بیشتری را علامت بزنید. حالا خودمان یک بار درس را برای بچه ها توضیح می دهیم.	دانش آموزان با دقت گوش می‌کنند.       دانش آموزان به درس توجه می‌کنند.	2 دقیقه
ارزشیابی تکوینی: بچه ها در گروه پیرامون تمرین ها با یکدیگر مشورت می کنند. وهر گروه یک سؤال در مورد درس جدید بنویسد.	دانش‌آموزان به تمرین ها پاسخ می‌دهند.	2دقیقه
وقت که تمام شد تمرین ها را از گروه ها می پرسیم. گروه پرگار، شما تمرین یک را انجام بدهید اگر درست بود تایید می کنیم گروه خط کش، شما تمرین دو را رانجام بدهید. بعد از هر گروه می خواهیم که تمرین 3 را خوشان انجام دهند.	دانش آموزان به تمرین ها پاسخ می دهند.	3دقیقه
جمع بندی مطالب و رفع اشکال: خلاصه‌ای از درس را برای دانش آموزان بیان کرده و اگر متوجه شدیم، جایی از درس برای دانش آموزان نامفهوم بوده در مورد آن توضیح می دهیم.	دانش آموزان توجه می کنند.	1 دقیقه
تعیین تکلیف: بچه ها هر کدام از شما به غیر از تمرین هایی که در مورد نیمساز آمده است یک زوایه دیگر رسم کنید و نیمساز آن به وسیله‌ی پرگار و خط کش رسم کنید و برای جلسه‌ی آینده به کلاس بیاورید.	دانش آموزان تکلیف را یادداشت می‌کنند.	2 دقیقه

 

 

خوش خطی در دانش آموزان

برای بررسی خوش خطی یا بد خطی در دانش آموزان ابتدا باید علل بد خطی رو بررسی کرد تا بتوان برای آن راه کارهایی را ارائه داد، به همین دلیل ابتدا علل بدخطی در دانش آموزان رامعرفی می کنیم:

علل بدخطــــی دانش آموزان :

1- توجه نکردن دانش‌آموزان به خط زمینه دفتر و تخته کلاس.
2-  اضطراب و نگرانی دانش‌آموزان هنگام نوشتن.
3-  نداشتن اعتماد به نفس هنگام نوشتن.
4- نداشتن آ‌مادگی جسمانی، روانی، روحی.
5-  وجود اختلالات یادگیری در دانش‌آموزان.
6-  نداشتن هدف و انگیزه برای زیبانویسی.
7-  مواجه شدن دانش‌آموزان با حجم زیاد تکالیف.
8- تندنویسی تکالیف.
9-  استفاده از خودکار، روان‌نویس و وسایل مشابه آن.

10-  بی‌توجهی به هنر.
11-  فشردگی برنامه کلاسی در یک نیمروز و فشار بر دانش‌آموزان به سبب دو یا چند نوبتی بودن مدرسه.
12-  استفاده از ابزار نامناسب از جمله مداد کوتاه و کاغذ بدون خط به خصوص در پایه‌های اولیه ابتدایی.
13-  بی‌‌دقتی هنگام نوشتن و رعایت نکردن هم شکلی، هم اندازه و هم فاصله بودن واژگان.
14-  بی‌دقتی برای تمیز و مرتب نوشتن.
15- تراکم بیش از حد شاگردان در کلاس و نداشتن فضای مناسب و کافی برای نوشتن.
16- دادن تکالیف نامناسب و بدون تناسب با توانایی کودکان.
17- بی‌اعتنایی برخی معلمان ابتدایی به استفاده از خط‌ نستعلیق و  آموزش آن.
18-  واکنش‌های منفی و نامناسب بعضی معلمان در برخورد با نوشته‌های دانش‌آموزان.
19- جدی نگرفتن یادگیری خط از طرف خانواده و مدرسه و نبود مراقبت‌های لازم.
20- نبود انگیزه، حوصله و دانش لازم نزد برخی معلمان ابتدایی برای آموزش خط به دانش‌آموزان.
21-  بدخطی بعضی از والدین، سرمشق نامناسبی برای کودکان است.
22-  دادن سرمشق‌هایی با رسم‌الخط نامناسب به دانش‌آموزان.
23- ندانستن روش‌ و راهکارهای، خوشنویسی و اجرا نکردن تمرین‌های لازم.
24-  قرار دادن چپ دست و راست دست در کنار هم هنگام نوشتن.
25-  بی‌توجهی به زیبایی هنری خط که باعث تقویت روح لطیف در کودکان می‌شود.

(البته در مقاله ای که در روزنامه همشهری چاپ شده بود، 5 مورد هم در مورد خط نسخ و نستعلیق بود که الان نیازی به ذکر آن ها نمی بینم.)

 

حال برای خوش خطی دانش آموزان چه باید کرد، چگونه می توان دانش آموزانی خوش خط بار آورد؟

راهکـــارهای رفـــع بدخطـــی

برای رفع بدخطی دانش‌آموزان، از سوی معلمان و پژوهشگران راهکارهای فراوانی معرفی شده است که برخی از آنها را ذکر می کنیم:

v      در کلاس اول ابتدایی از مجرب‌ترین و علاقه‌مند‌ترین معلمان استفاده شود.

v      تمهیداتی به عمل آید که معلم درس اول بتواند در حین آموزش از ابزارهای سمعی بصری استفاده کند.

v      معلمان با اصول صحیح نوشتن آشنا و دارای خط خوش باشند.

v      برای معلمان در زمینه خط نستعلیق دوره‌های کارآموزی آموزش ضمن خدمت گذاشته شود تا پس از دیدن دوره‌های لازم، در کلاس حضور یابند.

v      انگیزه آموزش خط زیبا به دانش‌آموزان در معلمان تقویت شود.

v      معلمان در مورد خط بچه‌ها را توبیخ نکنند.

v      معلم با رفتار خود در میان دانش‌آموزان تبعیض قایل نشود.

v      با رسیدگی انفرادی به نوشته‌های کودکان ضعیف دلیل بدخطی بررسی و برای برطرف کردن آن تمهیدات لازم اندیشیده شود.

v      علاقه و انگیزه برای صحیح نوشتن و زیبانویسی را در کودکان تقویت کنند.

v      دانش آموزان سال اول دبستان، مچ های ضعیف دارند. معلم با دادن تمرینات مناسب مانند بازی با خمیر بازی، مچاله کردن کاغذ و رورنامه و ... سعی در تقویت مچ دانش آموزان را داشته باشد.

v      معلم همواره نظر دانش آموز را به خط زمینه دفتر معطوف کند.

v      به تفاوت‌های فردی و نقاط قوت و ضعف دانش‌آموزان توجه شود.

v      از آزمون های خانم فراستیگ برای تقویت خوش خطی دانش آموزان استفاده شود.

v      مقدار تکالیف با توانایی کودکان تناسب داشته باشد.

v      تکالیف هدفدار باشد و باعث تقویت قوای ذهنی کودک شود.

v      تکالیف به گونه‌ای باشد تا تمرین و تکرار آنها باعث تثبیت یادگیری شود.

v      تکالیف به صورت مستمــــر مورد رسیدگــی معلم قرار گیرد و او از تشویق و تذکر استفاده کند.

v      اهمیت انجام دادن تکالیف نوشتنی برای کودک مشخص باشد.

v      از الفاظ مناسب و زیبا مانند بسیار خوب، عالی، آفرین فرزندم و ... در تأیید نوشته‌های کودکان استفاده شود. (از بازخوردهایی توصیفی استفاده شود.)

v      هرگز نباید تکالیف دانش‌آموزان را خط زد، زیرا انگیزه زیبا نوشتن را در آنها از بین می‌برد.

v      در نوع تکالیف تنوع وجود داشته باشد تا رغبت انجام دادن آن در دانش‌آموز ایجاد شود.

v      بعضی اشتباهات دانش‌آموزان چشم‌پوشی شود و او مورد راهنمایی قرار گیرد.

v      هدف از نوشتن به صورت خط نستعلیق برای دانش‌آموزان روشن باشد.

v      دانش‌آموزان به خط زمینه دفتر و تخته کلاس توجه کنند.

v      هر از چند گاهی دانش آموزان خوش خط مورد تشویق هم کلاسی ها و معلم قرار گیرند.

v      دانش‌آموزان به جهت‌های حرکت در نوشتن مانند بالابه پایین، راست به چپ و زیر خط دقت کنند.

v      کودک مداد را به طور صحیح در دست بگیرد و برای نوشتن، از ابزار مناسب استفاده کند.

v      با رعایت نظم و پاکیزگی صفحه دفتر خود را کثیف نکند.

v      بررسی شود آیا دانش آموز در هنگام نوشتن از مشکلی رنج می برد یا نه؟

v      من معتقدم دانش آموزی یک بند را خوش خط و تمیز بنویسد بهتر از دانش آموزی است که صفحاتی را بدون توجه بنویسد. پس تکالیف بیش از حد را باید کنار گذاشت.

v      دانش آموز زیاد درشت و زیاد ریز ننویسد و به یک اندازه نوشتن عادت کند.

v      در آغاز نوشتن از دفاتر خط‌دار استفاده کند تا بتواند در مراحل بعدی بدون استفاده از خط زمینه مطلب خود را در خطی مستقیم و درست بنویسد.

v      دانش‌آموزان عادت کنند واژگان را یک‌سره و یک باره بنویسند و سپس نقطه‌های حروف هر کلمه را بگذارند.

v      برای دانش آموزان ابتدایی به خصوص سال های اولیه دبستان استفاده از مداد نوکی، اتود و مدادهای فشنگی ممنوع.

v      بهتر است تا زمانی که شاگردان به درست نوشتن عادت کنند، تکالیف خود را در کلاس و زیر نظر مستقیم معلم انجام دهند.

v      دانش‌آموزان نوشتن واژگان دیگر را نیز تمرین کنند و نوشتن کلمات و رونویسی مختص به کتاب نباشد تا درست نوشتن کلمات دیگر را نیز یاد بگیرند.

v      از وضع خانوادگی، مالی، فرهنگی، توانایی‌ها، حالات روحی روانی، عاطفی و بهداشتی دانش‌آموزان اطلاعات کافی در دست باشد، زیرا گاهی انگیزه‌های بدخطی ناراحتی‌های روحی  عاطفی و فرهنگی است.

v      یک رسم‌الخط یک دست و یکسان به خط ریز نستعلیق یا شبیه آن برای سال اول در نظر گرفته شود.

v      کتب درسی با رسم‌الخط تلطیف شده خط نستعلیق چاپ شود.

v      نگاه کردن به خط نستعلیق (مشق نظری) تأثیر زیادی در خوش‌نویسی دارد. بنابراین بهتر است از پایه اول دانش‌آموز با این خط آشنا شود.

v      معلمانی که پایه اول تدریس می کنند، در سرمشق دادن کلمات روی تابلوی کلاس، حتما خطی را با عنوان خط زمینه در نظر بگیرند.

v      به ساعت خوشنویسی اهمیت بیشتری داده شود.

v      موضوع بدخطی دانش آموزان با خانواده ها مطرح شود.

v      به تغییرات خط دانش آموزان توجه شود.

v      از رسم ‌الخط ‌های تحریری برای تقویت مهارت دانش‌آموزان در نوشتن استفاده شود (مانند تمرین‌هایی برای پر رنگ‌کردن کلمات تحریری، کپی کردن از روی آنها جهت تمرین، شبیه‌سازی به طور مستقیم از طریق نگاه کردن ( مشق نظری ) و عمل سایه‌زدن).

v      برای استفاده از خط نستعلیق به صورت مداوم و مستمر تأ‌کید شود.

 

اهداف برنامه ی درسی هنر

اهداف حوزه ی دانش

1- آشنایی با طبیعت به عنوان منبع الهام آفرینش های هنری

2- آشنایی با رشته های هنری (نقاشی، کاردستی، تربیت شنوایی، قصه گویی و نمایش)

3- آشنایی مقدماتی با ابزار و مواد هر یک از رشته های هنری

4- آشنایی با میراث فرهنگی و هنری

 

اهداف حوزه ی مهارت

1- توسعه ی مهارت های حسی

2- توسعه ی مهارت های گفتاری

3-توسعه ی مهارت های حرکتی برای کاربرد مواد، ابزار و فنون ساده ی هنری

4- توسعه ی قابلیت ها ی تفکر

5- توانایی بیان افکار و احساسات در قالب های هنری

6- توسعه ی مهارت های اجتماعی

 

اهداف حوزه ی نگرشی

1- توجه به زیبایی ها و پرورش حس زیباشناسی

2- تمایل به ابراز افکار و احساسات

3- توجه به توانایی های خود و کسب اعتماد به نفس

4- علاقه به کاوشگری و کسب تجربه در رشته های مختلف هنری

5- توجه به حفظ آثار هنری و میراث فرهنگی

6- تمایل به برقراری ارتباط و مشارکت در فعالیت های گروهی

 

قرآن و هدیه های آسمانی

دو عامل اصلی در امر تدریس نقش دارند:  

یک) علم و محتوای کتب درسی                 دو) معلم (چگونه مطالب را بیان می کند.)

 

اصول کلی در تدریس قرآن و هدیه های آسمانی دوره ابتدایی؛

·         ملاک ارزشیابی در درس دینی به صورت کیفی می باشد.

 ·         رعایت اعتدال، همه جنبه های اسلام با اعتدال و جامعیت در نظر گرفته شود. (اسلام دارای جامعیت است؛ یعنی چند بعدی است و دارای جنبه های متعددی است.)

دریج ß 1) بیان مطالب از ساده به مشکل (از سطحی به عمیق)

                       2) نباید همه مطالب صحیح را در هر پایه ای بیان کرد.

                       3) مطالبی که از صحت آنها اطمینان نداریم، به هیچ عنوان مطرح نشوند.

• ارتباط دادن درس با مسائل زندگی؛ سعی بر این باشد که درس به صورت عینی باشد نه مفهومی، زیرا در این سنین دانش آموزان روحیه عینی دارند
• پاسخ دادن به سوالات و مسائل دانش آموزان؛ پاسخ ها باید به صورت سطحی و فردی باشد و هیچ سوالی را بدون پاسخ نگذاریم
• استفاده از منابع معتبر، متقن و دست اول در پاسخ به سوالات را نباید فراموش کرد
• بیان شیوا و رسا؛ برای انجام بهتر تدریس می توان از داستان، مثال های مملوس، شعرهای نکته دار، خاطره و ... استفاده کرد.
• پویایی و نشاط؛ متفاوت بودن کلاس درس دینی، قرآن و هدیه ها با سایر کلاسها، سعی کنیم مهربان تر باشیم، می توان جایزه های کوچکی نیز تهیه کرد و ...

برای رسیدن به این هدف می توان محل تشکیل کلاس را در فضاهای باز، پارک، حیاط مدرسه، حضور در مسجد، حتی عوض کردن چینش نیمکت ها و قرار داد.

• توجه به تفاوتهای فردی؛ در هر کلاس بین دانش آموزان تفاوتهایی وجود دارد که نباید از توجه به آن غفلت نمود. البته تفاوتهای موجود بین دختر و پسر را نیز نباید فراموش کرد. در این میان تفاوتهای خانواده ها نیز مد نظر هست.
• توجه به ادبیات خاص دین؛ کلماتی از قبیل، حج، انفاق، زکات و ...

            توجه به ادبیات عام دین؛ کلماتی از قبیل، امتحان

• دانستنی های عمومی معلم هم از نکات قابل اشاره است.

 

نمونه تکلیف برای فصل سوم علوم اول ابتدایی

چیراحتی انجام میدم.نش کلاس من به شکل Uاست و هر 4 و 5 نفر یه گروه رو تشکیل میدن و من کارهای گروهی رو براحتی انجام میدم.

 گروه ستاره: شکل یک پرنده را در مکان زندگی اش به همراه نوع غذایش در یک برگه A4 بکش.

  

 گروه خورشید: شکل یک حیوان آبزی را در مکان زندگی اش به همراه نوع غذایش در یک برگه  A4 بکش.

 

 گروه اَبر: شکل یک حیوان اهلی را در مکان زندگی اش به همراه نوع غذایش در یک برگه  A4 بکش.

  

 گروه ماه: شکل یک حیوان وحشی را در مکان زندگی اش به همراه نوع غذایش در یک برگه  A4 بکش.

 

 گروه گیلاس: شکل یک حشره را در مکان زندگی اش به همراه نوع غذایش در یک برگه  A4 بکش.

  

 گروه سیب: شکل یک خزنده را در مکان زندگی اش به همراه نوع غذایش در یک برگه  A4 بکش.

 

گروه گلبرگ: شکل یک حیوان گیاه خوار را در مکان زندگی اش به همراه نوع غذایش در یک برگه  A4 بکش.

 

گروه برگ: شکل یک حیوان گوشت خوار را در مکان زندگی اش به همراه نوع غذایش در یک برگه  A4 بکش.

 

بازی های آموزشی و کلاسی

1. بازی تکرار و سکوت: پس از تدریس دانش آموزان به دو دسته تقسیم می شوند. از هر گروه می خواهیم تا هر کدام یک نوع واکنش زبانی از خود نشان دهند. برای نمونه اگر در درس به آموزش واژه های رنگ ها پرداخته ایم؛ دانش آموزان گروه اول با شنیدن کلمات نامربوط به رنگ سکوت کنند و اگر نام یکی از رنگ ها را شنیدند، آن را تکرار کنند. دانش آموزان گروه دوم نیز برعکس عمل کنند، یعنی نام رنگ را شنیدند سکوت نمایند. به عنوان مثال:

سبز - سیب - گلابی - سفید - کتاب - زرد - میز - آبی - لیوان - بنفش

همچنین می توان به کل کلاس گفت، همگی کلماتی را که می شنوند تکرار کنند به جز کلماتی که نام اعضای بدن انسان هستند. به عنوان مثال:

مداد - شلوار - دست - پا - ساعت - کتاب - چشم - قاشق - پسر - گوش

این بازی درک شنیداری دانش آموزان را تقویت می کند. با این بازی می توان آموخته های دانش آموزان را ارزشیابی کرد. همچنین می توان کلمات جدیدی را به دانش آموزان در قالب این بازی آموخت.

 

2. بازی غلطه، آی غلطه: این بازی فقط در کلاس اول کاربرد دارد. در این بازی آموزگار جملاتی را بر زبان می آورد و از لحاظ معنایی یا ارتباط شناختی، یک نکته نادرست در آن می گنجاند. به عنوان مثال: "وقتی باران همه جا را سفیدپوش کرد، بچه ها شروع کردند به درست کردن آدم برفی"

دانش آموزان در پایان جمله معلم، تک تک یا دسته جمعی باید نادرستی کاربرد "باران" به جای "برف" را اعلام کنند.

 

3. بازی مخالف ها: در این بازی، معلم به بچه ها توضیح می دهد که مثلا سرد مخالف گرم است. سپس از آن ها می خواهد هر کلمه ای بر زبان می آورد یا می نویسد، مخالف آن را بگویند یا روی تخته سیاه بنویسند. همین بازی را می توان در سطح < جمله > نیز انجام داد:

خانه ما دور است ≠ خانه ما نزدیک است.

برادرم چاق است ≠ برادرم لاغر است.

 

4. بازی گسترش جمله: در این بازی کلاسی، آموزگار جمله ناقص و کوتاهی می گوید یا می نویسد و از سه نفر از دانش آموزان می خواهد که یکی یکی جمله ی او را گسترش دهند و آن را کامل سازند؛ مثال:

معلم: من دیروز ...

دانش آموز اول: من دیروز به ...

دانش آموز دوم: من دیروز به مدرسه ...

دانش آموز سوم: من دیروز به مدرسه می رفتم ...

دانش آموز چهارم: من دیروز به مدرسه می رفتم که ...

دانش آموز پنجم: من دیروز به مدرسه می رفتم که دوستم ...

 

5. بازی من چی هستم؟ ( من کی هستم؟ ): معلم یا یکی از شاگردان در 10 جمله به شرح یک پدیده مثل باران یا یک شی مثل رادیو یا یک شخص مثل فردوسی می پردازد. ان گاه بقیه بچه ها باید نام آن پدیده، شی یا شخص را حدس بزنند. حدس زدن روی هر جمله امتیاز خاصی دارد.

جدول امتیاز دهی به جملات:

جمله 1	جمله 2	جمله 3	جمله 4	...	جمله 10
10 امتیاز	9 امتیاز	8 امتیاز	7 امتیاز	...	1 امتیاز

 

این بازی را می توان به صورت گروه گروه کردن دانش آموزان هم انجام داد.

6. بازی بیست سوالی: یکی از دانش آموزان یک پدیده (خوراکی، شی، شخص) را انتخاب می کند و نام آن را در گوش معلم می گوید یا روی کاغذی نوشته و آن را امضا می کند.

سپس بقیه بچه ها می توانند با پرسیدن سوال از او نام آن پدیده را حدس بزنند. معلم باید بچه ها را هدایت کند که با سوالات مناسب مانند جنس (شیشه ای، چوبی، پارچه ای، فلزی و ...)، اندازه (بزرگ، کوچک، در جیب جا می گیرد و ...)، جاندار، بی جان و از این قبیل سوالات به هدف خود برسند.

 

7. بازی صحبت کردن در گوشی: بچه ها صحبت در گوشی را خیلی دوست دارند. معلم یک جمله را در گوش اولین دانش آموز می گوید و دانش آموز باید جمله را به دانش آموز بعدی بگوید و همین طور تا آخرین دانش آموز این کار ادامه می یابد. سپس معلم از اولین کودک و آخرین کودک در خواست می کند که جمله را با صدای بلند تکرار کند. این تمرین باعث می شود قدرت حفظ و نگه داری عناصر زبانی در بچه ها تقویت شود.

 

8. بازی پیدا کردن نام داستان: داستان کوتاهی برای دانش آموزان تعریف کنید. از آن ها بخواهید برای داستان، "عنوان" مناسب انتخاب کنند. این بازی موجب شکوفایی قدرت اندیشه و خلاقیت زبانی دانش آموزان خواهد شد؛ در ضمن کودکان برای این که بتوانند نام خوبی برای داستان انتخاب کنند، به خوبی به حرف های معلم توجه کنند و از این طریق یکی از مهارت های گوش دادن که دقت و توجه به سخنان گوینده است، در آن ها تقویت می شود.

 

9. بازی تشخیص صدا: برای تقویت قدرت تمیز شنوایی دانش آموزان خود استفاده کنید. از بچه ها بخواهید چشمان خود را ببندند. سپس به یکی از آن ها بگویید، صحبت کند. بقیه بچه ها باید نام دوست خود را که صحبت کرده است، حدس بزنند.

می توان افکت هایی را آماده و در کلاس پخش کرد، و این روش را با این راهکار ادامه داد. (استفاده از گوشی همراه و ضبط صوت)

 

10. بازی چی مال چیه؟ (یا چی مال کیه و چی مال کجاست؟): در این بازی روابط مصداق های موجود در محیط زندگی کودک و محیط بزرگ ایران را مورد پرسش قرار دهید تا کودک به کمک عناصر زبانی، به تفکر و ادای پاسخ تشویق شود:

چشم ← برای دیدن است.

گز ← سوغاتی اصفهان است.

هواپیما ← خلبان دارد.

شاهنامه ← اثر فردوسی است.

جوهر ← در خودکار است.

...

 

11. بازی پخش اخبار: معلم خبر کوتاهی را، به زبان گفتاری، به دانش آموزان می دهد. مثل: <دیشب در شهرهای شمالی بارون زیادی باریده>

آموزش املا به شیوه بازی

استفاده از برگه مچاله شده

در این روش کلمات کلیدی را روی کاغذ نوشته و پس از مچاله کردن آن را در اختیار دانش آموزان قرار می دهیم. دانش اموزان پس از خواندن کلمه مورد نظر به گروه های دیگر سرکشی می کنند، تا کلماتی را که شبیه نوشته خودشان هست پیدا کنند و با گروه جدید یک جمله بسازند.

 

املای آبی

این روش با استفاده از بطری های خالی سس، نوشابه یا قطره چکان و آب قابل اجراست. در این روش دانش آموزان به حیاط مدرسه برده می شوند. کلماتی را معلم می گوید و دانش آموزان با آب و فشار بطری کلمه مورد نظر را روی زمین می نویسد.

 

املایتوپی

کلمات کلیدی یا مهم را روی کاغذی نوشته و روی توپی می چسبانیم. هر بار توپ را به طرف یک دانش آموز پرت می کنیم، او پس از دیدن کلمه با آن جمله ای می سازد و آن جمله را به کل کلاس می گوی.

 

کلمه گم شده

چند کلمه را به صورت صحیح روی تابلو می نویسیم، به دانش آموزان می گوییم که به کلمات توجه کنند. یکی از دانش آموزان را از کلاس بیرون می فرستیم و یکی از کلمات را پاک می کنیم تا وقتی دانش آموز وارد کلاس شد، حدس بزند کدام کلمه پاک شده است و آن را مجددا بنویسد.

 

نوبت کیه؟

در این روش بخش های هر کلمه و یا ترکیب ها را در کارت هایی نوشته و به دانش آموزان داده می شود. آموزگار کلمه ای را نام می برد. هر دانش آموزی که با کارتهایی که در دست دارد و می تواند کلمه را بسازد بیرون می آید. یکی دیگر از دانش آموزان به صورت انتخابی یا داوطلب آن کلمه را روی تخته کلاس می نویسد.

 

اسم - فامیل

این همان بازی قدیمی است، با این تفاوت که ستون ها کمتر است. در ضمن صدای اول کلمه مورد نظر چاپ شده است.

 

املای مشارکتی

در این روش املاگویی باید هر گروه یک جمله را آماده می کند و به ترتیب برای کلیه دانش آموزان کلاس دیکته می کند. باید به این نکته توجه داشت که، در هر گروه یکی از اعضا جمله را می گویدو دیگر اعضا می نویسند. یکی از اعضا نیز می تواند به عنوان ناظر درست نویسی جمله گروه را کنترل کند.

 

روش مسابقه ای

املا به روش مسابقه ای روش دیگری از نحوه املا گفتن به شمار می رود. در این روش چند دانش آموز تقریبا هم سطح انتخاب می شود. ابتدا تخته کلاس را به دو یا سه قسمت تقسیم می کنیم و سپس کلمه یا جمله ای توسط معلم گفته می شود.

 

املای جای خالی

این روش به دو صورت حذف کامل کلمه یا حذف بخشی از کلمه به صورت حروف قابل اجراست، بدین صرت که در یک متن از پیش تهیه شده بعضی از کلمات یا حروف را جا می اندازیم، سپس از روی متن برای کلاس می خوانیم و حتی کلمه ای هم که جا افتاده است توسط معلم قرائت می شود. دانش آموزان پس از شنیدن کلمه جای خالی را پر می کنند.

 

املای تصویری

الف) تصاویر نیمه مجسم: دانش آموزان باید واژه ها متناسب با هر تصویر را زیر آن بنویسند.

ب) اجسام مجسم: تعدادی از وسایلی که دانش آموزان نوشتن کامل ان را آموخته اند روی میز می چینیم، تا دانش آموزان به صورت فردی یا با مشورت هم و به صورت گروهی املای آن وسایل را بنویسند.

 

املای مشورتی

در این روش اعضای گروه در ساخت جمله و یا متن کامل املا شرکت فعال دارند. می توانیم کلماتی را در اختیار گروه ها گذاشته تا با هم فکری جمله های معنی دار و کامل بسازند.

 

 استفاده از خمیرهای بازی در دیکته

هر گروه از دانش آموزان حروف یا کلمه ای را با خمیر بازی درست می کنند و در معرض دید دیگر گروه ها قرار می دهند.

 

املای صوتی

در این روش متن املا از شب قبل توسط معلم روی نوار کاست ضبط می شود. موقع املا این نوار در کلاس پخش می شود تا کودک متن را بنویسد. نکته ای که در این جا قابل ذکر است، متن ضبط شده نباید سریع و بدون تکرار باشد. همچنین برای تنوع بیشتر می توان از صدای فرد دیگری برای انجام این کار کمک گرفت.

 

ظرح درس ریاضی

طرح درس ریاضی

«بر اساس 30 دقیقه»

 

1. اوّلین مرحله ؛ فعالیّت های مقدّماتی :                                                      «مدّت اجرا : 5دقیقه»

مقدمه ـ برای چگونگی ارتباط با دانش آموزان و انجام ارزشیابی تشخیص و همچنین برای ایجاد انگیزه و نحوه ی ارزیابی تشخیصی به شرح ذیل انجام می شود .

ـ معلّم : با زدن دَرِ ورودی کلاس و با گفتن سلام وارد کلاس شده و با ذکر: بسم ا.. الرحمن الرحیم ، ضمن احوال پرسی و دقّت در وضع ظاهری دانش آموزان ، انجام حضور و غیاب ، گروه بندی و تعیین نمایندگان گروهها ، سپس نسبت به درس قبلی که : بسته های ده تایی و یکی بود ، ارزشیابی تشخیصی بعمل می آوریم و سئوالاتی را مطرح می کنیم.

س.معلّم: نماینده ی گروه خطّ بسته ، 14 چند ده تایی و چند یکی دارد ؟

نماینده گروه خط بسته: 14، یک ده تایی و چهار یکی دارد .

س.معلّم : آفرین درست گرفتید ، حالا گروه سه گوش، 1 ده تایی و 9 یکی می شود ؟

نماینده گروه سه گوش: می شود 19 .

معلّم:آفرین ، هر دو گروه درست جواب دادید. بچّه ها دوستان خود را تشویق کنید(دانش آموزان کلاس دست میزنند )

سپس نمره ی مستمر را در دفتر کلاسی یادداشت کرده و بعد از این که مطمئن شدیم که درس قبلی را خوب یاد گرفته اند برای ایجاد انگیزه در دانش آموزانم شعار همیشگی مان را یاد آور می شویم  آن این که : «اوّل فکر، بعد عمل».

ــ در ادامه :

بچّه ها دلتان می خواهد یک درس جدید از کتاب شیرین ریاضی برای تان یاد بدهم ؟

دانش آموزان : بلی ..........

معلّم: بسیار عالی ، خدا را شکر [برای ایجاد انگیزه] . بچه ها یک سئوال دارم هر کس کامل جواب دهد، جایزه دارد .

 سئوال = چه کسانی در مدرسه کار می کنند تا شما درس بخوانید ؟

جواب . دانش آموزان : آقا مدیر ، آقا ناظم ، آقا پرورشی ، آقای صمدی (همکار خدماتی)

* آقا معلّم ها و دانش آموزان  [در اینجا به ترکیب کلاس و خانواده نیز اشاره می کنم]

معلم : پس حالا که آماده اید ، سریع کتاب ریاضی ، دو تا مداد رنگی سبز و قرمز را روی نیمکت ها بگذارید و دستها روزانو ، قشنگ توجّه کنید .

* آفرین بر دانش آموزان خوب و زرنگم ! زنده باد ، دانشمندان کوچولو

 

 

2.دومین مرحله ؛ فعالیّت های یاددهی/ یادگیری :                                

 «مدّت اجرا : 20دقیقه»

- برای ایجاد مساله در شروع درس ابتدا گروه ها و نماینده ی آن ها را بررسی می کنیم و یادآور می شویم که با یکدیگر همکار ی و نوبت را رعایت کنند .

[نام گروهها را باعنایت به درس ریاضی نامگذاری می کنیم گروه سه گوش      ، گروه خَطّ بسته     ، گروه خَطّ باز       ، گروه چهار گوش       ، گروه باضافه + ، و ... ]

 

-معلّم :

·سریع نام گروه ها را مثل  نمونه در سمتِ چپ تخته سیاهِ کلاس می نویسیم .

·سپس به هر گروه یک بسته میله پلاستیکی آموزشی [7 تایی]  می دهیم و می گوییم :

 

هر گروه با دوستانِ خود آن بسته را باز کنید و با دقّت بشمارید و فقط به نماینده ی گروه تان بگویید که چند تا است ؟

 از نماینده هر گروه [با توجه به نام گروه ها از بالا به پایین] می پرسیم و تخته می نویسیم ؛ فقط باید نوبت را رعایت کنید .

معلّم : [از 8 گروه ، مثل نمونه که در تخته سیاه نوشته شده به شرح ذیل می پرسیم. ]

س : گروه سه گوش      ، بسته ی شما چند تایی هست؟ج : 7 تا . آنگاه سریع در جلو نام آن گروه می نویسیم« 7»

س : گروه خطِ بسته      ، بسته ی شما چند تایی هست؟ج : 7 تا .دوباره سریع در جلو نام آن گروه می نویسیم« 7»

س : گروه خطِ باز         ، بسته ی شما چند تایی هست؟ج : 7 تا . باز هم می نویسیم در تخته« 7»

·بدین ترتیب از همه ی 8 گروه می پرسم و در مقابل هر گروه مثل نمونه می نویسیم .

معلم : * آفرین ، صد آفرین به گروه های پر تلاش که با رعایت نوبت ، همه ی گروه ها درست گفتید .

- حالا نوبت جایزه ی گروه هاست .

- در سمت چپ تخته سیاه بغل هر گروه یک جایزه به صورت  و ..... رسم می کنیم .

معلم : از جایزه هایتان راضی هستید ؟

دانش آموزان : بلی . سپس ادامه می دهیم .

معلم : حالا هر گروه با کمک دوستانِ خودش از بسته ی 7 تایی ، مقداری به دستِ راست و مقداری به سمتِ چپِ نماینده یِ هر گروه تان قرار دهید .  از نماینده هر گروه می پرسیم . نماینده هر گروه باید اوّل در دست چپ چند تا دارد ، می گوید و معلم می نویسد و سپس در دستِ راست خود چند تا دارد ، می گوید و می نویسیم .

س * بچّه ها هدف از این کار می دانید چیه ؟

ج : منظور این است که ببینیم ، عدد 7 از چه عددهایی ترکیب (درست) شده است [مثل ترکیب مدرسه، کلاس و خانواده ها]

- بلافاصله به تخته ی کلاس اشاره می کنیم و در جلو نام هر گروه که عدد «7» را قبلا گفته اند و می نویسیم با کمی فاصله ، اوّل تعداد میله های دستِ چپ وسپس تعداد میله های دستِ راست نماینده ی هر گروه را مثل نمونه   می نویسیم .

 معلّم : س ، نماینده ی گروه       ، چند تا در دستِ چپ وَ  چند تا در دستِ راست داری؟

ج : 3 وَ 4

س ، نماینده ی گروه        خطِ بسته ، چند تا در دستِ چپ وَ چند تا در دستِ راست داری ؟

پاسخ گروه خطّ ِ بسته : 2 وَ 5

-        بدین طریق از 8 گروه می پرسیم و در تخته سیاه می نویسیم [تذکر می دهیم که گروه ها بیشتر دقّت کنید که عدد ها تکراری نشود ، مثلا دو گروه نگویند:4و3 . 4و3 ]

س ـ از هر گروه می خواهیم دسته جمعی عددهای گروه خودشان را بخوانند :

مثلا : گروه      : 7 کمی مکث می کنند و می گویند 3و4 . الاآخر .

معلّم :[برای ایجاد مساله و استفاده از روش های مناسب و تلفیقی از روش ها برای حفظ پویایی و استمرار انگیزش] ، چنین شروع می کنیم ، (برای تداعی معانی و برای معنی دار نمودن آموخته ها):

س ـ بچه ها یادتان هست ، وقتی می خواستیم ، «جمع» را یاد بگیریم ؛

اوّل گفتیم :             و

بعد  گفتیم :      2     و    1

سپس گفتیم : به جای و ، این علامت (+)، را که نامش باضافه هست می گذاریم و می خوانیم : 2+1 (یک باضافه 2)

·       پس نتیجه می گیریم که به جای «وَ» در این جا [اشاره به تخته سیاه] کدام علامت را بگذاریم، تا مناسب باشد ؟

ـ دانش آموزان : علامتِ (+) باضافه .[آفرین درست گفتید]

 ـ معلّم : حالا آماده اید به جای «وَ» در تخته سیاه در مقابل هر گروه «وَ» را پاک کنیم و علامتِ (+) باضافه در بین دو عدد [اشاره به تخته سیاه که نوشته ایم ،4و3      7] کدامیک از سه علامت >،=،< را بگذاریم؟ مناسب تر خواهد بود ؟

دانش آموزان : علامت (=) مساوی 

معلّم : چرا ؟

دانش آموزان : چون ؛ 4+3 با 7 مساوی هست .

معلّم : آفرین درست گقتید،ممنونم، حالا گروه       سه گوش شما بخوانید و گروه ... به نوبت بخوانید :

-        گروه        : 7 مساویِ 3+4  (4+3=7)

-        گروه .........

-        گروه ......... [تا آخرین گروه می خوانند . ]

معّلم : آفرین هزار و سیصد آفرین بر دانش آموزان با هوش و با ادب ، یک جایزه ی دیگر برای هر گروه یادداشت می کنیم .

·       خلاصه گویی و نتیجه گیری از درسِ اِمروز :

معلّم : بچه ها توجّه کنید این ها که نوشتیم [اشاره به تخته سیاه] ، ترکیب های عدد 7 هست.خوب یاد گرفتید؟

س: آیا کسی حاضر هست ، آقا معلّم بشود و درس را دوباره تدریس کند ؟

دانش آموزان : بلی ... (یکی از دانش آموزان  را صدا کرده پای تخته و توضیح می دهد .)

مثال دیگر:

معلّم : گروه ها توجه کنند ، برای هر گروه یک برگ کاغذ که در آنها تعداد هفت تا گردی رسم شده می دهیم که درسمتِ چپ ،گردی ها به رنگِ آبی و در سمتِ راست ، گردی ها به رنگ قهوه ای هستند .

ـ برای ایجاد انگیزه و علاقه در دانش آموزان عبارتِ : « اوّل فکر ، بَعد عمل » را یاد آوری می شویم .

دانش آموزان :  با شور و حال می گویند : «اول فکر،بعد عمل»

معلّم : آفرین بر آنان که  «اول فکر،بعد عمل می کنند » و در ادامه چنین می پرسیم :

س : گروه        ؟ چند تا سمتِ چپ  و چند تا در سمت راست هست ، بگو ؟ : ج .....

س : گروه        ؟ چند تا سمتِ چپ  و چند تا در سمت راست هست ، بگو ؟ : ج .....

تا آخرین گروه ادامه می دهم و می پرسیم و می گوییم ، به دوستانت نشان بده .

        

          7

 

آنگاه در وسط تخته با خط درشت می نویسم :               7

هفت ، دورش خط بسته می کشم .

س: می پرسیم ، حدس می زنید ترکیب عدد 7 چند تاست ؟

دانش آموزان : 8 تا [7ـ6ـ5ـ4ـ3ـ2ـ1ـ0]

معلّم : آفرین درست گفتید ، حالا 8 تا خطِ فلش دار مثل

 نمونه رسم می کنیم .[در صفحه 7، تخته سیاه قابل مشاهده است]

معلّم :  حالا با رعایت نوبت نماینده ی هر گروه آن برگ را پای تخته بیاورد و برای دوستانش نشان داده و بخواند وبعد آن  کاغذ (شکل  گردی ها ) را با نوار چسب مثل نمونه به تخته الصاق می کنیم  و زیرش می نویسیم :

مثلا :                     4+3   ـــــــ  می شود 7 .

و تا آخرین گروه که مجموعا 8 گروه هستند ، یکی ، یکی می آورند و در تخته الصاق می کنیم و آنگاه نتیجه می گیریم که : ترکیب های عدد 7 عبارتند از : [تصویر تخته را توضیح می دهیم]

·       ارزشیابی  در سه بُعد دانشی ، مهارتی و نگرشی :

س ـ کدام گروه می تواند ترکیب عدد 5 را یک بار توضیح دهد ؟ (دانشی)

س ـ چه کسی می تواند برای ترکیب عدد 5 شکل بکشد ؟ (مهارتی)

س ـ کدام گروه آماده است با گروه دیگر در نوشتن ترکیب عدد 4 با علاقه مسابقه انجام دهد ؟(دانشی ، مهارتی، نگرشی)

دانش آموزان : من ، من ، ....

معلّم : با طرح کردن این سئوالات وقتی مطمئن شدیم خوب یادگرفته اند و آماده اند ، بیایند انجام دهند ، می گوییم : جلسه ی بعد می پرسم و نمره هم می دهم .

 

v    بچّه ها مژده ! مژده ! ، می خواهم یک روش جدید ، آسان و ابتکاری برای پیدا کردن ترکیب عدد ها برای تان یاد بدهم . اگر آماده اید ؟ برای خودتان دست بزنید و خوب گوش کنید .

[آفرین بر دانشمندانِ کلاس] .

معلّم : دانش آموزان عزیز دقّت کنید ، وقتی می خواهیم ترکیب های عدد 3 را بنویسیم .

-        اوّل ، از 0 تا 3 را می نویسیم    3ـ2ـ1ـ0                                [سریع در بالای تخته مینویسیم: 3ـ2ـ1ـ0]

س ـ  حالا بگویید چند تا عدد نوشتیم ؟ دانش آموزان : 4 تا     معلم : آفرین درست گفتید .[0،1،2،3] ،چون چهار تا بود ، پس 4 تا خطِ زمینه (+) وَ (=)  مثل نمونه می کشیم :                        ـــــــــ = ـــــــــ + ــــــــــ

         ـــــــــ = ـــــــــ + ــــــــــ

                                                                                                                    ـــــــــ = ـــــــــ + ــــــــــ

                                                                                                            ـــــــــ = ـــــــــ + ــــــــــ   

-         حالا در ردیف اوّل، کمترین عدد مان (0) را با بیشترین عددمان (3) باضافه می کنیم و جوابش را می نویسیم:   

3      =    3   +      0

در ردیف دوّم ، برای صفر در ردیف اوّل یک را اضافه می کنیم و از سه (عدد دوم) یک را کم می کنیم و جوابش را   می نویسیم:                                                                 3      =     2    +       1

در ردیف سوّم ، برای 1 ، یک را اضافه می کنیم و می نویسیم  و از 2 ، یک را کم می کنیم و جوابش را می نویسیم :                                                                              

                                                                                  3       =      1    +    2

در ردیف چهارم ، برای 2 ، یک را اضافه می کنیم و از 1 ، یک را کم می کنیم و جوابش را می نویسیم .

                                                                           3     =      0      +     3   

                                                                                                                                                       3      =    3   +      0

3      =     2    +       1

3       =      1    +    2

3     =      0      +     3

* خلاصه و نتیجه  این که :

معلّم : ـ حالا ببینید 4 ردیف تمام شد . اگر دقّت کنید از بالا به پایان در سمت چپ یک تا یک تا بیشتر شده و در عدد بعدی (سمتِ راست +) از بالا به پایین یک تا یک کم شده است . اگر ردیف اوّل را با ردیف آخِری مقایسه کنیم می بینیم که عددها جابجا شده ولی جواب هر چهار تا یکی است .

پس ترکیب های عدد 3 ، 4 تا بود و طرز نوشتن آن را نیز یاد گرفتیم  و احتیاج به کشیدن شکل هم نیست ! .

                                                                                                                                                       3      =    3   +      0

3      =     2    +       1

3       =      1    +    2

3     =      0      +     3

معلّم : حالا دو ، سه تا سئوال می پرسم :

س : ترکیب های عدد 2 چند تاست ؟     دانش آموزان : 3 تا                   [2-1-0]

س : ترکیب های عدد 4 چند تاست ؟     دانش آموزان : 5 تا             [4-3-2-1-0]

س : ترکیب های عدد 6 چند تاست ؟     دانش آموزان : 7 تا        [6-5-4-3-2-1-0]

= حالا یادگرفتید ترکیب هر عددی را بنویسید ؟ !

دانش آموزان : بلی ..........

معلّم : آفرین بر دانش آموزان زرنگ و باهوشم ، خودتان را تشویق کنید .

 

3.    سومین مرحله ، فعالیّت های تکمیلی ،                                            «مدت اجرا: 5 دقیقه»

(شامل : ارزیابی پایانی . تعیین تکلیف در کلاس و خانه)

·       برای فعالیّت های تکمیلی و آماده سازی برای انجام تمرینات کتاب درسی ریاضی فرصت برای نتیجه گیری درس و همچنین جهت ارزشیابی پایانی و خلاصه گویی با توجه به اهداف مندرج در طرح درس ؛

1). برای تمرین در کلاس ، صفحه ای را که قبلا آماده کرده ام با ارائه توضیحات لازم به گروه ها می دهیم تا با دو مداد سبز و قرمز خط بسته ها را فقط علامت بزنند و ترکیب های عدد 7 را در جاهای مناسب بنویسند [پس از پخش «برگ های تمرین در کلاس » و  سر کشی از گروه ها راهنمایی های لازم را ارائه می دهم . ]

2).پس کتاب درسی ریاضی ص 118 را نشان می دهیم و می خواهیم تمرینات ترکیب عدد 7 را در کلاس انجام دهند و خود نیز نظارت می کنیم .

3). برای  تکلیف در خانه ؛ ترکیب عدد 4  را با لوبیا در روی مقوا به عنوان کاردستی درست کنید و جلسه بعدی بیاورید .

[برای خلاصه گویی درس توسط دانش آموزان و تکمیل آن توسط خودم]

معلم : کدام گروه آماده هست در پای تخته درس را یک بار بصورت خلاصه به دوسانش توضیح دهد ؟

دانش آموزان :  من ، من ، ... [یکی دانش آموزان توضیح داده و خلاصه گویی می کند ]

معلم : کسی در مورد درس امروز سئوالی دارد ؟

دانش آموزان : نه ، خیر .

معلم : پس حالا ، دانش آموزانِ باهوش گوش کنید هر کس در کتاب  خودش تاریخ بزند و با ذکر یک صلوات درسیِ مان را تمام می کنیم .

*« اللهم صلی علی محمد و آل محمد »*

معلم : بچّه ها چون مثل همیشه به درس امروز هم خوب گوش کردید و بهتر یاد گرفتید و تکالیف را هم خوب انجام خواهید داد حالا با یک شکلات  دهانتان را شیرین کنید .

با دقت و آرام حالا وسایل تان را جمع کنید ، تا چند لحظه ی دیگر آقا ناظم زنگ را می زند .